Satrancın Esasları | Tahta Üzerinde Taşların Başlangıç Konumu | Taşların Hareketleri | Oyunun Bitişi | Satranç Saati | Kuraldışı Konumlar | Hamlelerin Kaydedilmesi | Berabere Biten Oyun | Hızlı Finiş ( Giyotin ) | Puanlama | Oyuncuların İdaresi | Hakemin Rolü | FIDE | Ertelenmiş (Ajurne) Oyunlar | Hızlı Satranç | Yıldırım | Hakemin Bulunmadığı Hallerde Hızlı Finiş ( Giyotin ) | Kural Değişiklikleri (1 Temmuz 1997)

Madde 13 : Hakemin Rolü ( Önsöz’e Bakınız )

13.1. Hakem, satranç kurallarına sıkıca uyulduğunu görecektir.

13.2. Hakem yarışmayla en iyi şekilde ilgilenecektir. İyi oyun ortamının

sağlandığından ve oyuncuların rahatsız edilmediğinden emin olmalıdır.

Yarışmanın gidişini idare edecektir.

13.3. Hakem özellikle oyuncular zaman sıkışıklığı içindeyken oyunları gözleyecek,

verdiği kararları uygulayacak ve gerekli gördüğünde oyunculara ceza verecektir.

13.4. Hakemin verebileceği cezalar şunlardır:

1. bir uyarı,

2. rakibinin saatine süre eklemek,

3. cezalandırılan oyuncunun süresini azaltmak,

4. oyunu kayıp ilan etmek,

5. yarışmadan atmak.

13.5. Dış kaynaklı bir rahatsız edilme olduğunda, hakem her iki tarafa da ek süre

verebilir.

13.6. Hakem, oyunculardan en az birinin tüm zamanını tüketmiş olduğu durum olan

madde 8.5 haricinde hamle sayısını bildirmek suretiyle oyuna müdahale

etmemelidir. Yine hakem, oyuncuya rakibinin hamle yapmış olduğunu veya

saate basmamış olduğunu bildirmekten kaçınmalıdır.

13.7. Diğer oyuncular veya seyirciler oyun hakkında konuşmak veya oyuna müdahale

etmemek durumundadırlar. Eğer gerekliyse, hakem aykırı davrananları oyun

salonunun dışına çıkartabilir.

Madde 14 : FIDE

14.1. Üye federasyonlar Satranç Kuralları ile ilgili sorunlarda resmi bir karar

verebilmek için FIDE’ye danışabilirler.

EKLER

A. Ertelenmiş ( Ajurne ) Oyunlar

A1. a) Bir oyun eğer seans için öngörülen zaman sonunda bitmemişse, hakem sıradaki

oyuncudan ‘gizli hamle’ yapmasını isteyecektir. Oyuncu hamlesini açıkça

anlaşılır şekilde notasyon kağıdına yazacak, kendisinin ve rakibinin kağıtlarını

zarfa koyacak, zarfı kapatacak ve bundan sonra rakibininkini çalıştırmadan

saatini durduracaktır. Saati durdurana dek oyuncunun gizli hamleyi değiştirme

hakkı vardır. Hakemin gizli hamle yapılmasını söylemesinden sonra, oyuncu

hamlesini tahta üzerinde yaparsa bu hamleyi kağıdına gizli hamle olarak

yazmalıdır.

b) Seansın sona ermesinden önce hamlede olan oyuncu oyunu ajurne ederse,

seansın sonunda yapılıyormuş gibi değerlendirilir.

A2. Zarfın üzerinde aşağıdakiler yazılacaktır:

a) oyuncuların adları,
b) gizli hamle öncesi son konum,
c) her iki oyuncunun da kullandığı süreler,
d) gizli hamleyi yapan oyuncunun adı,
e) gizli hamlenin kaçıncı hamle olduğu,
f) eğer ajurneden önce yapılmışsa, beraberlik teklifi,
g) oyunun devam edeceği gün, saat ve yer.

A3. Hakem zarfın üzerindeki bilgilerin doğruluğunu kontrol edecektir ve zarfın

korunmasından sorumludur.

A4. Eğer ajurne yapıldıktan sonra bir oyuncu beraberlik teklif ederse, bu teklif

Madde 9.1’e göre rakip oyuncu kabul veya ret edene dek geçerlidir.

A5. Oyun devam edeceği zaman, gizli hamle öncesi son konum tahtaya dizilecek ve

ajurne edildiği andaki sürelere göre saatler ayarlanacaktır.

A6. Oyunun devamından önce beraberlikte anlaşılmışsa veya bir taraf hakeme terk

ettiğini bildirirse oyun sonuçlanmış olur.

A7. Zarf ancak gizli hamleye cevap verecek oyuncu mevcutsa açılacaktır.

A8. Madde 6.9 ve 9.6 haricinde eğer gizli hamle

1. belirsizse

2. yanlışsa

3. kuraldışı bir hamleyse

bu hamleyi yapan oyuncu oyunu kaybeder.

A9. Oyunun devamı için anlaşılmış saatte,

1. gizli hamleye cevap verecek oyuncu mevcutsa zarf açılır, gizli hamle tahta üzerinde yapılır ve saate basılır.

2. gizli hamleye cevap verecek oyuncu yoksa, onun sati çalıştırılır. Bu oyuncu geldiğinde masaya oturmadan saati durdurup hakemi çağırabilir, zarf o zaman açılır, gizli hamle tahta üzerinde yapılır ve tekrar saat çalıştırılır.

3. gizli hamleyi yapan oyuncu yoksa, rakip oyuncu hamlesini tahta üzerinde yapmadan kağıdına yazıp zarfa koyma hakkına sahiptir. Bu durumda diğer oyuncu geldiğinde açılmak üzere zarf hakeme verilecek ve hakem tarafından korunacaktır.

A10. Ajurneye bir saatten fazla geç kalan oyuncu oyunu kaybeder. Bununla beraber,

geç kalan oyuncu gizli hamleyi yapansa, aşağıdaki durumlar hariç tutulur:

1. Gelmeyen oyuncu yaptığı gizli hamleyle mat yapmışsa, ya da

2. Gelmeyen oyuncu yaptığı gizli hamleyle pat yapmışsa veya konum Madde 9.6’da tanımlanan bir hale gelmişse, ya da

3. Gelmiş olan oyuncu Madde 6.9’a göre zamandan kaybetmişse.

A11. a) Eğer gizli hamlenin bulunduğu zarf kayıpsa, oyun ajurne konumundan devam

edecek, saatler ajurne zamanına göre ayarlanacaktır. Oyuncuların kullanmış

oldukları süreler belli değilse, saatler hakem tarafından ayarlanacaktır. Gizli

hamleyi yapmış olan oyuncu, yapmış olduğunu bildirdiği hamleyi tahta

üzerinde yapacaktır.

b) Eğer ajurne konumunu dizmek mümkün değilse, oyun iptal edilir ve yenisi

oynanır.

A12.Oyunun devamında, oyunculardan biri hamle yapmadan önce saatlerdeki

sürelerin yanlış ayarlanmış işaret ederse hata düzeltilmelidir. Hakem çok vahim

sonuçlar doğuracağına kanaat etmezse daha sonra yapılan iddialar dikkate

alınmaz ve herhangi bir düzeltme yapılmaz.

A13. Her devam seansının süresi hakemin saatiyle kontrol edilecektir. Ajurnelerin

başlangıç ve bitiş saatleri önceden ilan edilecektir.

B. Hızlı Satranç

B1. Hızlı Satranç bütün hamlelerin 15 ile 60 dakika arasında sabitbir sürede

tamamlanacağı bir oyun temposudur.

B2. Burada yazanlar hariç, oyunda FIDE Satranç Kuralları geçerlidir.

B3. Oyuncuların hamleleri kaydetmeleri gerekli değildir.

B4. Her iki oyuncu da 3 (üç) hamle yaptıktan sonra, taşların yanlış dizilmesi, satranç

tahtasının yanlış konulması veya saatlerdeki yanlışlıkla ilgili iddialar yapılamaz.

B5. Yalnızca oyuncuların biri veya her ikisi tarafından istenirse, hakem Madde 4 ve

10’a göre kararlar verecektir.

B6. Bir oyuncu tarafından geçerli bir iddia yapıldığında bayrak düşmüş sayılır. Hakem

bayrak düşmesini işaretten kaçınacaktır.

B7. Zamandan kazanç iddia etmek için, iddia eden taraf saati tamamen durduracak ve

hakemi haberdar edecektir. İddianın kabul edilmesi için her iki saat de

durdurulduktan sonra iddia sahibinin bayrağının düşmemiş, rakibininki ise düşmüş

olması gerekir.

B8. Her iki bayrak da düşmüş ise oyun berabere olur.

C. Yıldırım

C1. Yıldırım bütün hamlelerin 15 dakikadan az sabitbir sürede tamamlanacağı bir

oyun temposudur.

C2. Burada yazanlar hariç, oyunda Hızlı Satranç kuralları uygulanır.

C3. Kuraldışı bir hamle saate basılmasıyla tamamlanmış olur. Rakip bu durumda

hamlesini yapmadan önce kazanç iddia edebilir. Rakip hamlesini yaptıktan sonra

kuraldışı hamle düzeltilemez.

C4. Kazanabilmek için ‘mat yapma potansiyeli’ gereklidir. Bu, kurallara uygun bir

şekilde nihai bir konum elde edip - helpmat mantığıyla da olabilir - rakibin

herhangi bir hamlesine karşı şah çekip mat yapabilmek şeklinde tanımlanır.

Böylece tek bir şaha karşı tek şah ve iki at yeterli olmaz, ama tek şah ve tek ata

karşı tek şah ve tek kale yeterlidir.

C5. Madde 10.2 geçerli değildir.

D. Hakemin Bulunmadığı Hallerde Giyotin

D1. Madde 10’a göre oynanan oyunlarda, bir oyuncu saatinde iki dakikadan az zaman

kaldığında ve bayrağı düşmeden önceberaberlik iddia edebilir. Bu, oyunu

neticelendirir. İddiada aşağıdakilerden biri temel alınacaktır:

a) rakip normal yollarla kazanamaz ise, ya da

b) rakip oyuncu oyunu normal yollarla kazanmak için gayret göstermiyorsa.

(a)’da oyuncu son konumu yazmalı ve rakibi de doğrulamalıdır.

(b)’de ise oyuncu son konumu yazmalı ve son konuma dek tutulmuş ve oyun

kesilmeden önce tamamlanmış olannotasyon kağıdını teslim etmelidir. Rakip

hem son konumu, hem de notasyon kağıdını doğrulamalıdır.

İddia, vereceği karar nihai olacak bir hakeme iletilecektir.